„Kobiety w dziejach Polski (X – XX w.)” – tak zatytułowano konferencję, która odbyła się 8 marca 2010 r. zorganizowana przez Muzeum Historii Polski we współpracy z Instytutem Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego.

Wygłoszono 10 referatów poświęconych położeniu prawnemu, aktywności gospodarczej, społecznej i politycznej kobiet w Polsce od średniowiecza po rok 1939. Słuchacze mieli więc okazję w ciągu jednego dnia prześledzić zmiany zachodzące w ciągu tysiąclecia dziejów Polski.

Najwięcej czasu poświęcono ostatnim dwóm stuleciom, kiedy to aspiracje kobiet zaczęły być wyrażany w sposób bardziej otwarty. Choć w epoce powstań narodowych dążenia emancypacyjne kobiet pozostawały w cieniu kwestii niepodległości to właśnie w tym czasie rozpoczął się proces, który trwa do dziś.

Kobiety z warstw niższych, zmuszone z przyczyn materialnych do aktywności zawodowej wolały jednak pozostawać w domach. Z kolei dla kobiet z warstw ziemiańskich i inteligenckich praca była nowym sposobem samorealizacji, o czym mówiła dr Agnieszka Janiak-Jasińska z IH UW. Dla mężczyzn nie zależnie od warstwy społecznej kobiety stanowiły konkurencję i nie były chętnie widziane. W niektórych zawodach – szczególnie prawniczych – wręcz nie wyobrażano sobie kobiet. „Po moim trupie kobieta zostanie sędzią” – miał rzec jeden z międzywojennych ministrów sprawiedliwości. Tak też się stało, choć trup był tylko polityczny. Osiem kobiet podjęło bowiem jeszcze przed 1939 roku pracę w charakterze sędziów, ale tylko w sądach rodzinnych – podkreślała w swym referacie dr Joanna Dufrat (IH UWr.).

Ideałem i ważnym argumentem dla zwolenniczek emancypacji była Maria Curie-Skłodowska. Ukończone studia fizyczne i chemiczne, ukoronowane dwiema nagrodami Nobla badania, a do tego szczęśliwe małżeństwo i dwie wychowane córki powodowały, że nawet najwięksi przeciwnicy emancypacji kobiet nie mogli już dłużej powtarzać argumentów o rzekomej niższości intelektualnej kobiet i rujnujących rodzinę konsekwencjach ich zawodowej aktywności.

Plonem konferencji będzie syntetyczna, popularno-naukowa książka poświęcona historii kobiet w Polsce, która ukaże się w początku 2012 roku.