Historycy z Litwy, Polski i Ukrainy zainaugurowali w czwartek na Uniwersytecie Wileńskim cykl dyskusji pn. „Dialog pamięci kulturowych w przestrzeni ULB (Ukraina, Litwa, Białoruś)”. Celem projektu jest walka ze stereotypami wpływającymi negatywnie na stosunki międzypaństwowe.

 
W cyklu „Dialog pamięci kulturowych w przestrzeni ULB (Ukraina, Litwa Białoruś)” zostanie zorganizowanych 12 wykładów i dyskusji. Będą się one odbywały na przemian na uniwersytetach w Wilnie i w Warszawie. Zakończą się w czerwcu przyszłego roku.



„Litwa i Polska, które mają długą, wspólną historię są ‘narodem po rozwodzie’. Przez jakiś czas pojęcia Polak i Litwin nie wykluczały się, a dzisiaj, w jakimś sensie, obie strony walczą o swoje wizje historii” – powiedział PAP dyrektor Muzeum Historii Polski, współorganizator projektu Robert Kostro. „Chcemy zastanowić się nad wspólną historią, nawiązać dialog, pokłócić się, bo nawet kłótnia może ułatwić lepsze zrozumienie siebie nawzajem i umożliwić zbliżenie” – wskazał.

Litewski historyk Alvydas Nikżentaitis nie ukrywa, że pomysł projektu zrodził się w związku z pogarszającymi się stosunkami polsko-litewskimi. „Obecny konflikt polsko-litewski jest postrzegany zbyt prymitywnie, nie słucha się drugiej strony, brak chęci jej zrozumienia” – podkreślił.

Według Kostry, przykładem rozbieżności w interpretacji wspólnej historii jest rozumienie pojęć „Polska” i „Rzeczpospolita”. „Dla Polaka są to wymienne słowa, a z punktu widzenia Litwina, to nie jest to samo (bo marginalizuje rolę Wielkiego Księstwa Litewskiego – PAP)” – mówi dyrektor Muzeum Historii Polski i przytacza kolejny przykład: „Litwini mówią o okupacji Wilna (w okresie międzywojennym – PAP), z naszego punktu widzenia nie może być mowy o okupacji, bo w Wilnie mieszkali Polacy i stanowili tam większość”.

„Nie wszędzie jesteśmy w stanie dojść do wspólnego mianownika, ale jesteśmy w stanie pewne rzeczy sobie wytłumaczyć. Chodzi o zbliżenie środowisk historyków, intelektualistów, wymianę myśli, otworzenie się na szerszą społeczność” – mówi Kostro.

Alvydas Nikżentaitis podkreśla akademicki charakter spotkań historyków. „Projekt świadomie jest realizowany w przestrzeni uniwersyteckiej, wśród prelegentów nie ma polityków (...) W ten sposób sygnalizujemy, że wysiłki polityków dla nawiązania dialogu polsko-litewskiego były niewystarczające” – mówi Nikżentaitis. Wtóruje mu Kostro: „Żeby znaleźć drogę do lepszych stosunków polsko-litewskich, powinniśmy dyskutować o historii, musimy zadać sobie trud, by zrozumieć wzajemne relacje”.

W pierwszej dyskusji z cyklu „Dialog pamięci kulturowych w przestrzeni ULB (Ukraina, Litwa Białoruś)”, pod tytułem „Jerzy Giedroyć i polityka zagraniczna postkomunistycznej Polski” udział wzięli historycy: Jan Malicki z Warszawy, Andriy Portnov z Kijowa, Vladas Sirutavicziud z Wilna i Alvydas Nikżentaitis.

Z wykładem „Jerzy Giedroyć i jego koncepcja ULB” wystąpił litewski historyk Alfredas Bumblauskas. Koncepcję ULB stworzyli wybitni przedstawiciele polskiej emigracji – Jerzy Giedroyć i Juliusz Mieroszewski. Centralne miejsce w ich koncepcji zajęło zagwarantowanie niepodległości Ukrainie, Litwie i Białorusi.

Organizatorami konferencji są: Wydział Historii Uniwersytetu Wileńskiego, Uniwersytet Warszawski, Instytut Historii Litwy, Muzeum Historii Polski, Instytut Polski w Wilnie, Instytut Goethego w Wilnie.