Muzeum Historii Polski współpracuje przy tworzeniu cyfrowej kolekcji współczesnych książek naukowych z dziedzin humanistycznej i społecznej. Zasób jest dostępny na witrynie Otwórz Książkę. Projekt realizuje zasadę otwartości dostępu do treści naukowych (open access) na gruncie polskim.
 

Celem działań jest zbudowanie cyfrowej kolekcji dzieł o dużej wartości badawczej i dydaktycznej, które obecnie są trudno dostępne lub zgoła niedostępne w obiegu naukowym. Z różnych powodów (ograniczony nakład, mniej lub bardziej odległa data publikacji, brak zainteresowania wznowieniem ze strony wydawcy) książki te nie inspirują już studentów, badaczy i wszystkich zainteresowanych wiedzą historyczną w takim stopniu, w jakim wydaje się to potrzebne. Tworzą one znakomitą część dorobku polskiej humanistyki, lecz dziś z przyczyn nienaukowych utraciły możność kreowania żywej wiedzy, nie pobudzają zainteresowań, ich wpływ jest marginesowy. Bezpośredni kontakt z ich treścią jest bowiem niemożliwy lub bardzo trudny; zaczytane lub zniszczone wielokrotnym używaniem egzemplarze są do zdobycia dla nielicznych, często tylko w większych miastach.


Kolekcja współtworzona przez Muzeum pozwala na uwolnienie się z tych ograniczeń. Książki są opracowane w wersji elektronicznej, a następnie za zgodą autorów udostępniane w internecie. W ten sposób niemała część trwałego dorobku polskiej nauki powraca do studentów, badaczy i czytelników. Dziełom częściowo lub całkowicie usuniętym z pola recepcji przywraca się należne im miejsce i znaczenie. Bez wątpienia taka otwarta i powszechnie dostępna cyfrowa kolekcja książek naukowych znosi bariery w dostępie do wiedzy naukowej. Zarazem jednak otwiera ona nowe perspektywy w upowszechnianiu treści naukowych i to nie tylko poprzez poszerzanie kręgu odbiorców, ale również dzięki nowym sposobom gromadzenia i korzystania ze zgromadzonych informacji. Dzięki zastosowaniu formatu cyfrowego oraz formuły otwartego dostępu, percepcja wiedzy historycznej oraz możliwości jej przetwarzania ulegają poważnemu zwielokrotnieniu. Obieg i komunikacja wiedzy stają się bardziej efektywne. Jesteśmy przekonani, że dzieje się tak z pożytkiem dla uczonych i uczących się, badaczy, nauczycieli i studentów.

Współtworzona przez Muzeum kolekcja składa się elektronicznych wersji książek, które są udostępniane w internecie z pełnym poszanowaniem praw autorów i na zasadach przez nich określonych. W tym celu wykorzystywany jest między innymi typ licencji Creative Commons oparty za zasadzie „pewnych praw zastrzeżonych”. Projekt Otwórz Książkę jest prowadzony przez Interdyscyplinarne Centrum Modelowania Uniwersytetu Warszawskiego (ICM) w ramach szerszych projektów Creative Commons Polska oraz Wirtualna Biblioteka Nauki pod patronatem Polskiej Akademii Nauk. Muzeum współpracuje z ICM przy pozyskiwaniu treści i tworzeniu zasobu książek historycznych. Partnerem częściowo odpowiadającym za digitalizację książek jest Biblioteka Narodowa.

Projekt Otwórz Książkę został wymieniony w Raporcie o digitalizacji dóbr kultury przygotowanym na Kongres Kultury Polskiej 2009  jako przykład skutecznych działań związanych z tworzeniem i prezentacją w internecie zasobów cyfrowych. Został tam wzmiankowany również w kontekście nowatorskich sposobów pozyskiwania treści cyfrowych do publikacji (licencje wolne i niewyłączne).
 
W kolekcji historycznej znajdują się już publikacje kilku znakomitych współczesnych historyków. Regularnie ukazują się się kolejne pozycje. Serwis umożliwia przeszukiwanie kolekcji oraz wybór interesującej pozycji. Z treścią książki zapoznajemy się w ramach samej witryny (w internecie) dzięki intuicyjnym narzędziom umożliwiającym nawigowanie, przeglądanie treści oraz lekturę. Trudności nie nastręcza poszukiwanie wybranych słów w tekście. Publikację można ściągnąć w postaci pliku elektronicznego PDF.

Autorów zainteresowanych publikacją swych prac w ramach kolekcji zapraszamy do kontaktu: michal.szczepanski@muzhp.pl.