W dniach 25-27 września 2008 r. odbyła się w Muzeum Polskim w Rapperswilu (Szwajcaria) międzynarodowa konferencja naukowa – Konfederacja Barska, jej konteksty i tradycje – zorganizowana we współpracy z Muzeum Historii Polski oraz zrealizowana ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
 
Konfederacja Barska wpisana została w historię Muzeum Polskiego w roku 1868, sto lat po jej wybuchu. Wtedy to Władysław hr.Plater ustawił w Rapperswilu pomnik kolumnę, która do dziś przypomina o tradycji walk wolnościowych Polaków.

Goście honorowi: Dyrektor R. Kostro, ambasador RP w Bernie J. Starzyk i marszałek Senatu prof. M. Ziółkowski

Konferencja była okazją do uświetnienia przypadających w roku 2008 dwóch rocznic – stuczterdziestolecia ustanowienia najstarszego polonicum w Rapperswilu oraz dwóchsetlecia urodzin Władysława hr. Platera – twórcy Muzeum Polskiego. Celem konferencji była ocena konfederacji i jej znaczenia w dzisiejszej europejskiej kulturze z perspektywy historyczno-literackiej, ale także promocja obecności Polaków na zamku w Rapperswilu i podkreślenie celowości utrzymania Muzeum Polskiego w dotychczasowej siedzibie. Także propagowanie Muzeum jako miejsca międzynarodowych spotkań historyków, slawistów i literatów.

Otwarcie konferencji zostało uświetnione oficjalnym przekazaniem archiwum Jerzego Stempowskiego, decyzją Rady Bibliotecznej Burgenbibliothek w Bernie. Wydarzenie tej rangi niewątpliwie wpłynęło na zwiększenie zainteresowanie Muzeum Polskim i rozpoczynającą się konferencją w prasie oraz mediach zarówno szwajcarskich, jak i polskich.

Otwarcia konferencji dokonał ambasador Polski w Bernie – Jarosław Starzyk. Słowo wstępne wygłosili: Robert Kostro – dyrektor Muzeum Historii Polski w Warszawie i Anna Buchmann, dyrektor Muzeum Polskiego w Rapperswilu. Władze miasta Rapperswil-Jona reprezentowała dyrektor Wydziału Kultury, Francisca Moor. W swoim wystąpieniu podkreśliła znaczenie wymiany kulturalnej i naukowej w obszarze dwóch kultur.
Dyrektor Burgerbibliothek z Berna dr Christophe von Werdt przekazuje symbolicznie dyr. Muzeum Polskiego w Rapperswilu Annie Buchmann archiwum Jerzego Stempowskiego


Podczas debaty badacze XVIII i XIX wieku z Polski, Niemiec, Francji, Wielkiej Brytanii i Szwajcarii przedstawili najnowsze badania o historycznym znaczeniu i odbiorze konfederacji w Europie. Zostały wygłoszone 22 referaty. Uczestnicy konferencji reprezentowali 15 ośrodków naukowych. Podczas konferencji nastąpiło nie tylko przypomnienie zapomnianych sylwetek Polaków, ale także poruszono problem stanowiący ważną część naszej tożsamości narodowej – sprawę zrywów narodowościowych, ich implikacji historycznych i odwołań literackich.


Przebieg konferencji
Pierwszy dzień obrad poświęcony był Władysławowi hr. Platerowi (referaty prof. H. Florkowskiej-Frančić, A. Niewiadomskiego), historii kolumny barskiej, jej artystycznego wzorca (referat dra A. Badacha) , jak i obrazowi konfederacji, jaki został utrwalony w historiografii angielskiej i litewskiej (referaty Niny Terleckiej-Taylor i prof. R. Šmigelskytė-Stukienė). Dzień zakończył się mszą św. za duszę Władysłąwa hr. Platera w miejscowym kościele pod wezwaniem św. Jana.
Drugi dzień obrad poświęcono rozważaniom nad historycznymi uwarunkowaniami konfederacji, jej przyczynom i skutkom, rolą króla Stanisława Augusta i stosunkiem Rosji, jako nowo tworzącego się państwa imperialistycznego do konfederatów i konfederacji (referaty prof. A. Nowaka, prof. Z. Zielińskiej, prof. A. Waśko, dra A. Stasiaka).
Również aspekt religijny, zarówno motywy religijne, jakie pozostawili konfederaci w naszej tradycji katolickiej, literaturze (dr M. Ślusarska, prof. Krzysztof Koehler), jak również aspekt polityczny – oddźwięk, jaki wywołała konfederacja w Watykanie i jej wpływ na stosunki dyplomatyczne pomiędzy obydwoma państwami zostały przedstawione i dyskutowane (prof. W. Kęder). Literackiej i filozoficznej recepcji konfederacji barskiej, jej międzynarodowemu kontekstowi poświęcone zostały referaty prof. D. Beauvois, prof. M. Zadenckiej, prof. G. Ritza. Profesor Jerzy Łukowski z Birmingham przedstawił dzieje konfederacji radomskiej, która poprzedzała barską.

Tradycyjne zdjęcie "pod kolumną" uczestników konferencji - niestety część uczestników już na nim nie ma, a części jeszcze nie ma...


Referaty trzeciego dnia obrad  zostały wygłoszone w dwóch językach : niemieckim i polskim. Konfederacja jako cezura między starym a nowym porządkiem politycznym w Europie, stosunek ówczesnych filozofów wobec zrywu patriotycznego Polaków w obronie zagrożonego upadkiem państwa, nowe znaczenie w wieku XVIII pojęcia wolności były tematami referatów kończących konferencję (dra A. Lawatego, dra T.Merty, dra P. Collmera, i lic. ir. A. Schaera).
W konferencji wzięli udział też historycy spoza Rapperswilu, z ośrodków uniwersyteckich Fryburga i Berna, jak i zainteresowani tematyką słuchacze niezwiązani z ośrodkami badawczymi. Frekwencja na wykładach wynosiła 60-70 osób.
Wysoko oceniono poziom merytoryczny konferencji. Materiały pokonferencyjne ukażą się drukiem.


Program kulturalny
Konferencji towarzyszyły dwie wystawy: „Konfederacja Barska w zbiorach Muzeum Polskiego w Rapperswilu” i „ Pomiędzy Szwajcarią a Polską” – wystawa poświęcona Konstantemu Regamey’mu.
W ostatnim dniu konferencji odbył się koncert „Polnische Musik” organizowany z cyklu „Musiksommer am Zürichsee”. Przy pełnej sali koncertowej, mieszczącej trzysta osób, usłyszeliśmy utwory F. Chopina, I. Paderewskiego i C. Regamey’a w wykonaniu P. Mazurkiewicza, P. Danser i Ch. Boesiger.