Dzień 2

Drugi dzień konferencji (23 lutego) został zdominowany przez tematy związane z polskim kinem i jego związkami z historią. Dr Rafał Marszałek przedstawił wyniki kwerendy przeprowadzonej wraz z pracownikiem Filmoteki Narodowej, Maciejem Kubickim, mającej na celu wyszukanie w całej filmografii polskiej tych filmów fabularnych, w których przedstawienie wydarzeń historycznych, postaci, obyczajów, a także szczególnych wartości estetycznych związanych z historią Polski mogłoby służyć w przyszłości jako element programu wystawienniczego, edukacyjnego i popularyzatorskiego Muzeum Historii Polski. W trakcie kwerendy opracowanych zostało około 300 filmów, z których została stworzona baza danych mogąca przyszłości służyć kuratorom, filmoznawcom i historykom. Jednocześnie Rafał Marszałek mógł sformułować kilka ciekawych wniosków ogólnych, dotyczących zwłaszcza reprezentacji poszczególnych okresów historycznych czy też osobnych wydarzeń z przeszłości w naszej kinematografii.



W ramach konferencji odbyły się również dwie debaty - jedna z udziałem twórców filmowych (Jerzy Stefan Stawiński, Robert Gliński, Dariusz Gajewski, Sławomir Fabicki, Wojciech Tomczyk), druga zaś otwarta dla publicystów, historyków i krytyków filmowych (Tadeusz Sobolewski, Wojciech Orliński, Cezary Michalski, dr Rafał Marszałek, prof.  Andrzej Chojnowski). Obydwie dotyczyły aktualności tematu historycznego w polskim kinie, jego nośności społecznej i podatności na polityczną koniunkturę.

Filmowcy zwracali uwagę na rozpowszechniony w opinii publicznej, choć zupełnie mylny pogląd, że kino historyczne jest dla dzisiejszej publiczności mało atrakcyjne. Zastanawiano się dlaczego po 1989 roku tak mało powstało filmów, które w nowym świetle stawiałyby wydarzenia, o których w PRL-u nie wolno było mówić. Przykładem jest tu temat zbrodni katyńskiej.

Poszukiwano analogii pomiędzy sytuacją w jakiej znaleźli się artyści w 1956 roku i ostatnich kilkunastu lat nie do końca wykorzystanej wolności. 

Publicyści z kolei dyskutowali o tym, czy dzisiejszy spór wokół kina historycznego nie jest  anachroniczny w sytuacji, kiedy polska kultura stała się częścią globalnego obiegu informacji, a wraz z nią także interpretacje polskiej historii. Symptomatyczny wydał się w tym wypadku fakt premiery kinowej filmu „Strajk” Voelkera Schloendorffa wywołującego protesty autentycznych bohaterów wydarzeń z sierpnia 1980 roku.

Odpowiedź na pytanie zawarte w temacie konferencji „Kogo kręci kino historyczne?” powinna brzmieć wedle Tadeusza Sobolewskiego następująco: „Zagranicę!”